Inflatie België is een onderwerp dat veel mensen bezighoudt, want de prijzen van boodschappen, energie en huur zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Wie vroeger voor twintig euro een volle boodschappentas meebracht, merkt nu dat datzelfde bedrag veel minder ver reikt. Dat is geen toeval. Het is het gevolg van een proces waarbij geld geleidelijk minder waard wordt. In België voelt bijna iedereen dat aan den lijve, maar niet iedereen begrijpt precies hoe dat werkt en wat je ermee kunt.
Hoe de koopkracht in België onder druk komt te staan
Wanneer de algemene prijzen stijgen, daalt de koopkracht. Dat betekent dat je met hetzelfde loon of dezelfde spaarrekening minder kunt kopen dan voorheen. In België wordt de prijsstijging gemeten via de consumptieprijsindex, ook wel de CPI genoemd. Die index volgt hoe duur een vaste mand met producten en diensten is, van voeding tot energie en van kleding tot huurprijzen. Het Belgisch Instituut voor de Statistiek, Statbel, publiceert deze cijfers regelmatig. Als die index stijgt, is er sprake van prijsinflatie. Hoe hoger het percentage, hoe sneller de koopkracht afneemt. In de periode 2022 en 2023 liep de inflatie in België op tot boven de tien procent. Dat is uitzonderlijk hoog vergeleken met de jaren daarvoor, toen het gemiddelde rond de twee procent lag.
De voornaamste oorzaken van de prijsstijgingen
Een sterke stijging van energieprijzen is vaak de vonk die een golf van prijsverhogingen op gang brengt. Dat was ook in België goed te zien. Toen de gasprijzen in Europa omhoogschoten door de oorlog in Oekraïne, stegen vrijwel direct ook de kosten voor verwarming, elektriciteit en brandstof. Bedrijven betaalden meer voor productie en transport, en die extra kosten werden doorberekend aan consumenten. Tegelijk speelde de verstoorde aanvoer van goederen wereldwijd een grote rol. Door de naweeën van de coronapandemie waren er tekorten aan grondstoffen en producten, waardoor de vraag groter was dan het aanbod. Dat drijft prijzen op. Daarnaast heeft de groei van de geldhoeveelheid in de eurozone in eerdere jaren bijgedragen aan de opwaartse druk op de prijzen.
Wat prijsstijgingen betekenen voor lonen en sparen
België heeft een bijzonder systeem dat in weinig andere landen bestaat: de automatische loonindexering. Als de consumptieprijsindex een bepaalde drempel overschrijdt, worden lonen en uitkeringen automatisch aangepast. Dat beschermt werknemers gedeeltelijk tegen het verlies aan koopkracht. Toch is die bescherming niet volledig. Mensen met vermogen op een spaarrekening zien hun geld minder waard worden als de rente op die rekening lager is dan de prijsstijging. Stel dat de prijzen met vijf procent stijgen maar je spaarrekening slechts één procent rente oplevert, dan verlies je per saldo vier procent koopkracht per jaar. Dat is een concreet nadeel voor spaarders. Beleggers in aandelen of vastgoed hebben in het verleden vaker een beter rendement gehaald dan de inflatie, maar dat brengt ook risico’s mee.
Wat de Europese Centrale Bank doet en wat jij zelf kunt doen
De Europese Centrale Bank, ook wel de ECB, heeft als doel de prijsstabiliteit in de eurozone te bewaken. Dat betekent een streefwaarde van twee procent prijsstijging per jaar. Wanneer de inflatie daar ver boven uitkomt, verhoogt de ECB de rente. Een hogere rente maakt lenen duurder, waardoor consumenten en bedrijven minder geld uitgeven. Dat remt de economie af en drukt de prijzen op termijn omlaag. Tussen 2022 en 2024 verhoogde de ECB de rente meerdere keren achter elkaar, wat uiteindelijk effect had. In 2024 daalde de gemiddelde prijsstijging in België naar een veel lager niveau. Als individu kun je zelf ook stappen zetten. Goed bijhouden wat je uitgeeft, vergelijken bij aankopen, energieverbruik verminderen en nadenken over hoe je spaargeld werkt, dat zijn allemaal manieren om de gevolgen van een hogere koopkrachterosie te beperken. Het helpt ook om te begrijpen hoe indexering van je huur of loon werkt, zodat je weet waar je op kunt rekenen.
Veelgestelde vragen
Wat is de huidige inflatie in België?
De inflatie in België schommelt in 2024 en 2025 rond de twee à drie procent. Dat is een stuk lager dan de piek van meer dan tien procent in 2022. Statbel publiceert maandelijks de meest recente cijfers op basis van de consumptieprijsindex.
Waarom heeft België een loonindexering en wat houdt dat in?
België heeft een systeem waarbij lonen, pensioenen en uitkeringen automatisch stijgen als de prijzen een bepaald niveau bereiken. Dat wordt loonindexering of automatische indexering genoemd. Het doel is om te voorkomen dat werknemers en uitkeringsgerechtigden hun koopkracht volledig verliezen als de prijzen stijgen. Andere landen in Europa kennen dit systeem grotendeels niet.
Heeft hoge inflatie ook gevolgen voor huurprijzen in België?
Ja, in België mogen verhuurders de huurprijs jaarlijks aanpassen op basis van de gezondheidsindex. Dat is een variant van de consumptieprijsindex waarbij tabak en bepaalde andere producten niet worden meegeteld. Als die index stijgt, mag de huur mee omhoog. In periodes van hoge prijsstijgingen betekent dat dus ook fors hogere huurprijzen voor huurders.
Is deflatie beter dan inflatie?
Deflatie betekent dat prijzen dalen. Op het eerste gezicht lijkt dat prettig, maar het is voor een economie vaak schadelijk. Als mensen verwachten dat alles goedkoper wordt, stellen ze aankopen uit. Bedrijven verdienen minder, ontslaan personeel en investeren minder. Dat kan een negatieve spiraal op gang brengen. Een lage en stabiele prijsstijging van rond de twee procent wordt daarom als gezonder gezien voor de economie dan dalende prijzen.
